گلیم بافی و ابزار و وسایل لازمه آن

گلیم بافی و ابزار و وسایل لازمه آن

گلیم بافی و ابزار و وسایل لازمه آن :

گِلیم یا پَلاس یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی است که از ابریشم، موی بز، پشم گوسفند و یا دیگر چهارپایان اهلی بافته می‌شود. گلیم به شکل سنتی‌اش، معمولاً برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رواندازی برای حیوانات باربر استفاده می‌شود ولی امروزه به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه‌های شهری نیز خریداری می‌شود.

این فرش در زبان فارسی نامهای مختلفی دارد. گلیم در افغانستان، گیلیم در اوکراین، بداس در قفقاز، لیاط در سوریه و لبنان، چیلیم در رومانی و همچنین کیلیم در ترکیه و لهستان و مجارستان و عربستان از جمله نامهای متفاوت آن است.

رنگ‌های استفاده شده در گلیم سنتی گیاهی هستند. گاهی گلیم‌ها را برای جلوه بیشتر و کهنه شدن رنگ، با چای و پوست گردو شستشو می‌دهند.

گلیم در سایزهای مختلفی به شکل مستطیل بافته می‌شود

انواع گلیم :

گلیم به سه شیوه بافته می شود:

گلیم ساده باف : در این نوع گلیم، پودها یکی در میان از لابه لای تار ( چله) عبور می کند. این گلیم یک روست و برای بافت آن معمولا” از نقشه از قبل آماده شده استفاده نمی شود. نقوش گلیم ساده باف، عموما” هندسی است و به ندرت نقوش منحنی در این نوع گلیم دیده می شود. گاهی روی گلیم هائی با زمینه ساده با استفاده از الیاف رنگی پشم، نقوشی ایجاد می شود که غالبا” هندسی است.

گلیم برجسته : این نوع گلیم دارای زمینه ای ساده می باشد ولی طرح اصلی مانند قالی پرزدار است. بدینصورت که از روی نقشه قالی، بر روی چله گلیم گره زده می شود و در پایان پرز اضافی چیده می شود.

ورنی : ورنی، گلیمی است بدون پرز و یک رو، که عموما” بدون نقشه و به صورت ذهنی توسط دختران و زنان عشایر مناطق مغان، ارسباران و مشکین شهر بافته می شود. این نوع گلیم در کردستان و کرمان با طرح و نقش دیگری بافته می شود که در کرمان آن را “شیریکی پیچ” می نامند. بهترین ورنی های ایران توسط ایل شاهسون یا ایلسون تولید می شود که سابقه طولانی در این زمینه دارن، به گونه ای که همواره واژه ورنی با نام شاهسون قرین بوده است.

به طور کلی از لحاظ بافت گلیم های ایرانی به دو شیوه بافته می شود :

۱- شیوه پود گذاری : در این شیوه تنها از نخ تار ( چله) و نخ پود برای بافت گلیم استفاده می شود پودهای رنگارنگ را از زیر و روی رشته های تار عبور می دهند، با تغییر رنگهای پود است که نقشها پدیدار می شود و هر دو روی گلیم صاف، هموار و همرنگ می شود.

۲- شیوه پود پیچی : در این شیوه علاوه بر نخ تار و نخ پود از پودی نازک نیز در بافت استفاده می شود و در واقع پود به حالت پیچش از میان نخهای تار عبور نموده، سپس با عبور پود نازک و کوبیدن آن با شانه، عمل در گیری نخ های تار و پود قطعی می شود. این شیوه بافت که بسیاری از صاحب نظران آن را حدواسطی میان گلیم بافی و قالی بافی دانسته اند، در واقع آخرین منزلگاه تکامل گلیم بافی به قالیبافی می باشد. بافت گلیم معروف به ورنی در آذربایجان شرقی و نیز بافت گلیم معروف به شیریکی پیچ در استان کرمان بدین شیوه است.

این نوع گلیم ها را که به شیوه پود پیچی بافته می شوند سوماک نام نهاده اند. گاهی روی گلیم ها راسوزن دوزی می کنند، این گلیم ها به گلیم سوزنی شهرت دارند

ابزار گلیم بافی :

دار:

مهمترین وسیله و ابزار کار گلیم بافان دار است .دار یا همان چهارچوبی که گلیم روی آن بافته می شود دو نوع است.
۱-دار عمودی یا ایستاده
۲- دار افقی یا خوابیده

از دار افقی خوابیده بیشتر در مناطق عشایری کشورمان استفاده می شود ،عشایر به دلیل کوچ نشین بودن و حرکت مداومی که دارند دارهای افقی که به راحتی قابل حمل است استفاده می نمایند .ولی بافندگان روستایی و شهری یعنی آنان که یکجا نشین بوده و دارای زندگی ثابت و غیر متحرک هستند معمولاً از دارهای عمودی استفاده می کنند.با این حال در بسیاری از مناطق روستایی کشور دارهای افقی رایج می باشد.در برخی از مناطق عشایری از جمله آذربایجان شرقی از دار عمودی بهره می گیرند.

دفتین:
برای استتحکام بخشیدن به درگیری الیاف تار و پود گلیم معمولاً از وسیله ای به نام دفتین استفاده به عمل می آید و بافنده پس از گذراندن هر پود افقی از لابه لای تارهای عمودی با کمک آن ضرباتی بر قسمت بافته شده می اورد تا درگیری تار و پود و عمل بافت صورت گیرد.جنس دفتین های مصرفی معمولاً آهن است و از تعداد هفت تا ده تیغه آهنی نازک به عرض دو و طول بیست سانتیمتر تشکیل می شود در برخی مناطق کشورمان بویژه در روستاههای استان کرمانشاه برای ایجاد درگیری تار و پود و نقشهای کوچک و نیز نقوش حاشیه گلیم از ابزاری چوبی یا فلزی به نام سوک استفاده می شود که شکل ساختمانی و اندازه آن متفاوت است.

قیچی:
قیچی گلیم بافی از نظر ساختمان و طرز کار شبیه قیچی قالی بافی است و از دو تیغه تشکیل شده است که به وسیله پرچ با پیچ به هم متصل می گردند و حول منطقه ای باز و بسته می شوند.

منبع : تبیان

همه درهم

دسته ها : هنر و سینما

ارسال یک پاسخ


آخرین مطالب ویژه

« تلگرام » چند میلیون کاربر ایرانی دارد؟

« تلگرام » چند...

درتاریخ : خرد - ۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

سپندارمذگان ، روز عشق ایرانی

سپندارمذگان ، روز عشق...

درتاریخ : بهم - ۲۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳ و سال اسب

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳...

درتاریخ : بهم - ۱۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

تازه ترین نوشته ها

زومبا چیست و برای چه افرادی مناسب است ؟! | معرفی انواع زومبا

زومبا چیست و برای...

درتاریخ : آذر - ۲۷ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

خواص بی نظیر خرما ! | از فواید خرما چه میدانید ؟!

خواص بی نظیر خرما...

درتاریخ : آذر - ۲۶ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

چای سیاه و خواص درمانی بی نظیر آن

چای سیاه و خواص...

درتاریخ : خرد - ۵ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

با بالا رفتن سن پوستی زیبا داشته باشید

با بالا رفتن سن...

درتاریخ : ارد - ۲۹ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

طرز تهیه کباب کوبیده و جوجه کباب سنتی خوشمزه

طرز تهیه کباب کوبیده...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

چرا غسل جنابت باید انجام بگیرد؟

چرا غسل جنابت باید...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تغذیه تکمیلی کودک چگونه باید باشد

تغذیه تکمیلی کودک چگونه...

درتاریخ : ارد - ۲۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

فواید پیاده روی بعد از شام چیست ؟

فواید پیاده روی بعد...

درتاریخ : ارد - ۲۰ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تبلیغات

  • نرم افزار تندخوانی و تقویت حافظه

مطالب پیشین همه در هم

لئونارد اویلر ، ریاضی دان نابینایی که قدرت تصور بالایی داشت

لئونارد اویلر ، ریاضی...

درتاریخ : اسف - ۲۷ - ۱۳۹۱

بدون دیدگاه

راه هایی برای مقابله با کاهش آب بدن در ماه رمضان

راه هایی برای مقابله...

درتاریخ : مرد - ۱۲ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

ویژگی های مرغ سالم را بدانید

ویژگی های مرغ سالم...

درتاریخ : شهر - ۱۷ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

اضطراب جدایی کودک و راه های برطرف کردن آن

اضطراب جدایی کودک و...

درتاریخ : مرد - ۱۴ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

دعا و اعمال روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان

دعا و اعمال روز...

درتاریخ : مرد - ۱۳ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه چند سس پر کاربرد ۲

طرز تهیه چند سس...

درتاریخ : شهر - ۱۹ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

دعا و اعمال روز شانزدهم ماه مبارک رمضان

دعا و اعمال روز...

درتاریخ : مرد - ۱ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

چند اشتباه متداول در شستن صورت

چند اشتباه متداول در...

درتاریخ : مهر - ۲ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

زن خوب برای ازدواج چه ویژگی هایی دارد

زن خوب برای ازدواج...

درتاریخ : آبا - ۲ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

نکاتی برای تمییز کردن گیاهان آپارتمانی

نکاتی برای تمییز کردن...

درتاریخ : مرد - ۱۱ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

چگونه روابط جنسی و زناشویی خود را مدیریت کنیم

چگونه روابط جنسی و...

درتاریخ : بهم - ۱۲ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

نکاتی کاربردی در بخارپز و سرخ کردن سبزیجات

نکاتی کاربردی در بخارپز...

درتاریخ : مرد - ۲۱ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

پرچمدار جدید اپل ، آیفون ۶ رونمایی شد !

پرچمدار جدید اپل ،...

درتاریخ : شهر - ۲۱ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

آشنایی با ۲ خوراکی پر انرژی و کاملا سالم

آشنایی با ۲ خوراکی...

درتاریخ : مرد - ۲۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

از هنر زیبای مرصع کاری بیشتر بدانید

از هنر زیبای مرصع...

درتاریخ : تیر - ۳۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

خواص کنجد و روغن کنجد

خواص کنجد و روغن...

درتاریخ : ارد - ۱۹ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

چگونه جذاب باشیم؟

چگونه جذاب باشیم؟

درتاریخ : فرو - ۲۹ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

طرز تهیه کوکوی خوشمزه گیلکی

طرز تهیه کوکوی خوشمزه...

درتاریخ : شهر - ۲۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

مواد غذایی موثر در درمان آرتروز را بشناسید

مواد غذایی موثر در...

درتاریخ : شهر - ۱۳ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

مدیریت روابط فرزندان و والدین

مدیریت روابط فرزندان و...

درتاریخ : شهر - ۱۱ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه