نگار گری ایرانی و مکاتب آن

نگار گری ایرانی و مکاتب آن

نگار گری ایرانی و مکاتب آن :

نگارگری چیست ؟

نقاشی یا نگارگری ایرانی که به اشتباه مینیاتور نیز خوانده می‌شود شامل آثاری از دوره‌های مختلف تاریخ اسلامی ایران است که بیشتر به صورت مصورسازی کتب ادبی (ورقه و گلشاه، کلیله و دمنه، سمک عیار، و…)، علمی و فنی (التریاق، الادویه المفرده، الاغانی، و…)، تاریخی (جامع التواریخ، و…)، و همچنین، برخی کتب مذهبی، همچون، خاوران نامه می‌باشد.

پیشینه

اولین آثاری که بتوان نام نقاشی بر آنها نهاد، در غار دوشه لرستان و با حدود هشت تا ده‌هزار سال قدمت به دست آمده، و در دوره تاریخی آنچه را که بتوان نقاشی نامید در دیوارنگاری‌های اشکانی و ساسانی می‌توان دید. با ورود اسلام به ایران، این کشور تا مدت‌ها به دست امویان و عباسیان اداره شد، و از آن پس، با روی کار آمدن سلسله‌های ایرانی سامانیان، غزنویان، و آل بویه استقلال از دست رفتهٔ ایرانیان تا حدودی به آنها بازگشت.

از این پس، زمینه برای احیای هنر و فرهنگ ایرانی فراهم شد و هنر ایرانی در خدمت اسلام درآمد. عمدهٔ آثار به دست‌آمده در این دوران شامل مصور سازی کتب می‌باشد و کمتر شامل نقاشی دیواری کاخ‌هاست.

همچنین، عنوان می‌شود که مسلمین در حین ترجمهٔ آثار یونانی و بیزانسی تصاویر این کتب را نیز کپی برداری کرده‌اند.

نگارگری ایران اسلامی

عالم لطیف و زیبای نقاشی های ایرانی ، پر از رمزها و شگفتی هاست لیکن ذیده ای می باید که آنها را بشناسد و بشکافد و آن چه را که مستتر است بیابد.

هنر نگارگری (مینیاتور) از جمله هنرهایی است که جمال شناسی و کمال یابی را نمی توان تنها با حواس ظاهری شناخت بلکه باید چشم باطن بیدار باشد تا درک آن به خوبی امکان پذیرد.

با بررسی و تعمق بیشتر در آثار این هنرمندان می تئان اینگونه استنباط کرد که ایشان خود را مقید به تقلید صرف از طبیعت نما دانسته اند، بلکه در عالم خیال و تصورات ذهنی به عالمی غیر از جهان ماده توهج داشته اند. بنابراین نقاشی ایرانی علاوه بر صورت های ظاهری و مادی که در صفحه منعکس می شود دارای عالمی معنوی و روحانی است که در فضای نقش جایگزین می شود.

شناخت زیبایی های هنر نگارگری بدون شناخت آثار ادبی و شعر ایرانی از یک سو و دیدگاههای عارفانه از سوی دیگر ممکن نیست. چرا که هنرمند نگارگر برای تصویرسازی خود خود بیش از عالم ماده به عالم معنا توجه دارد. تصویر او از یک اسب نه اسب موجود در عالم ماده که اسب دنیای مُثُلی (عالم ایده) است. به همین دلیل در نگارگری ایرانی، تصاویر غرق در نور هستند. در هیچ نگاره ای سایه وجود ندارد چرا که سایه از نبود نور ایجاد می شود و دنیای ایده و مثل غرق در نور است و عدم در آن جای ندارد.

با دقت در تصاویر یک نکته ظریف دیگر را می توان مشاهده کرد که بازتاب همین نگرش است؛ در نگارگری ایرانی فرق چندانی میان چهره سازی مرد و زن نیز وجود ندارد چرا که جنسیت، نتیچه نقص است و نقص بازتاب عالم ماده و در عالم مثل نقص موجود نیستف پیران را به واسطه مو و محاسن می توان شناخت، چین و چروکی در چهره نیفتاده است. همه چیز در تمامیت خود جلوگر است و به همین دلیل از عمق نمایی واقعی (پرسپکتیو) نیز دوری می شود.

هنرمند نگارگر برای تصویرسازی خود خود بیش از عالم ماده به عالم معنا توجه دارد. تصویر او از یک اسب نه اسب موجود در عالم ماده که اسب دنیای مُثُلی (عالم ایده) است. به همین دلیل در نگارگری ایرانی، تصاویر غرق در نور هستند

شاید برخی گمان کنند که هنرمند ایرانی از عدم توانایی در کشیدن تصاویر با عمق نمایی صحیح به چنین رویکردی ری اورده است. این یک اشتباه محس است. هنرمندا ایرانی اصلا ضرورتی برای چنین تکنیکی نمی بیند. دید انسانی باعث می شود که تصاویر در عمق فرو روند ، همین نوع دید، انسان را از شناخت کلیت یک شی بی نصیب می کند یعنی نه تنها دید خوبی نیست بلکه باعث شناخت غلط نیز می شود و یک نقص بزرگ است. شما در واجهه با یک نگاره همه چیز را به صورت کامل می بینید، درختان از روبر، انسانها سه رخ، بناها نیم رخ ، حوض و قالی از بالا تجسم می شوند تا بیننده درک درستی از شی داشته باشد. همین یکی از امتیازات بزرگ نگارگری ایرانی است. در قرن بیستم ، در جوامع غربی به چنین نتیجه ای رسیدند و انواع سبکها از کوبیسم و … سر برآورد اما نگارگران ایرانی قریب به ۴۰۰سال قبل چنین نگرشی را به اوج اعتلای خود در آثارشان بازتاب داده بودند هزار افسوس و دریغ که تهاجم فرهنگی و دلباختگی به هنر غرب و بالاتر شمردن آن این مایه فخر و مباهات را کمرنگ کرد و نورش را خاموش گردانید.

ادوار تاریخی نگارگری ایران

با توجه به آنکه از آثار دوران قبل اسلام اثر مکتوب بجا نمانده (بجز برگهایی از نقاشان پیرو دین مانی که در تورفان چین بدست آمده) بررسی هنر نگارگری ایران تنها در دوران بعد از گرویدن به اسلام ممکن است.

به طور کلی می توان تحول تاریخی هنر نگارگری را به صورت زیر بررسی کرد:

مکتب بغداد: یا مکتب بین المللی عباسی که اولین مکتب نگارگری جهان اسلام است و به سده های اولیه هجری و دوران خلافت عباسیان گفته میشود.

مکتب سلجوقی: که مکتبی است که در دوران حکومت سلجوقیان رایج بوده و قرون ۵ و ۶هـ. را شامل می شود.

مکتب تبریز اول: که مربوط به دوران حکومت مغولان در ایران است و قرون ۷و۸هـ. را شامل می شود.

مکتب شیراز اول: که همزمان با مکتب تبریز اول در شیراز صورت می گرفته و مربوط به دوران حکومت آل انجو و آل مظفر طی سده ۸ هـ. است

نگارگری ایران اسلامی

مکتب جلایری: یا مکتب تبریز-بغداد که مربوط به حکومت آل جلایر بعد از خاندان ایلخانی است و قرن ۸ را شامل می شود.

مکتب شیراز دوم: یا مکتب شیراز سده ۹هـ. که مربوط به حکومت دورات تیموریان در شیراز است و دوران فرمانروایی اسکندر سلطان، ابراهیم سلطان و ترکمنان می شود.

مکتب هرات: که مکتب رسمی دوران تیموری است و مربوط به سلطنت شاهرخ، پسر تیمور و سلطان حسین بایقرا است و قرن ۹ هـ. را شامل می شود.

مکتب تبریز دوم: که مربوط به دوران حکومت صفوی در ایران است و دوران زمامداری شاه اسماعیل اول و شاه تهماسب را شامل می شود.

مکتب مشهد: که مربوط به دوران صفویه و شاه تهماسب است و در مشهد به حمایت ابراهیم میرزا است.

مکتب قزوین: که مربوط به دوران صفویه است و دوران شاه تهماسب را بعد از تغییر پایتخت به قزوین تا به حکومت رسیدن شاه عباس را شامل می شود.

مکتب اصفهان: که مربوط به دوران صفویه بعد از تغییر پایتخت توسط شاه عباس به اصفهان می شود و تا پایان دوران صفوی برقرار است.

لازم به ذکر است که نگارگری ایران از اواخر دوران صفوی با ورود هنرمندان خارجی به دربار صفوی و دلباختگی هنرمندان ایرانی به تقلید از آثار غربی رو به افول نهاد.

منابع : تبیان و ویکی پدیا

همه درهم

 

دسته ها : هنر و سینما

یک دیدگاه

  1. ثمين گفت:

    سلام.مرسی که اومدین وبم.لینکتون کردم.
    شما هم در صورت تمایل لینکم کنید.مرسی

ارسال یک پاسخ


آخرین مطالب ویژه

« تلگرام » چند میلیون کاربر ایرانی دارد؟

« تلگرام » چند...

درتاریخ : خرد - ۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

سپندارمذگان ، روز عشق ایرانی

سپندارمذگان ، روز عشق...

درتاریخ : بهم - ۲۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳ و سال اسب

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳...

درتاریخ : بهم - ۱۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

تازه ترین نوشته ها

زومبا چیست و برای چه افرادی مناسب است ؟! | معرفی انواع زومبا

زومبا چیست و برای...

درتاریخ : آذر - ۲۷ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

خواص بی نظیر خرما ! | از فواید خرما چه میدانید ؟!

خواص بی نظیر خرما...

درتاریخ : آذر - ۲۶ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

چای سیاه و خواص درمانی بی نظیر آن

چای سیاه و خواص...

درتاریخ : خرد - ۵ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

با بالا رفتن سن پوستی زیبا داشته باشید

با بالا رفتن سن...

درتاریخ : ارد - ۲۹ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

طرز تهیه کباب کوبیده و جوجه کباب سنتی خوشمزه

طرز تهیه کباب کوبیده...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

چرا غسل جنابت باید انجام بگیرد؟

چرا غسل جنابت باید...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تغذیه تکمیلی کودک چگونه باید باشد

تغذیه تکمیلی کودک چگونه...

درتاریخ : ارد - ۲۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

فواید پیاده روی بعد از شام چیست ؟

فواید پیاده روی بعد...

درتاریخ : ارد - ۲۰ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تبلیغات

  • نرم افزار تندخوانی و تقویت حافظه

مطالب پیشین همه در هم

آیا ویتامینه کردن مو موثر است

آیا ویتامینه کردن مو...

درتاریخ : تیر - ۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

نکاتی جالب و خواندنی در مورد مریخ

نکاتی جالب و خواندنی...

درتاریخ : مرد - ۳۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

چگونه با آرایش خوش عکس شویم

چگونه با آرایش خوش...

درتاریخ : بهم - ۱۶ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

آب گوجه فرنگی و خواص معجزه آسای آن

آب گوجه فرنگی و...

درتاریخ : مرد - ۱۲ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه دسر موز و خامه کاراملی

طرز تهیه دسر موز...

درتاریخ : شهر - ۱۶ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

زن خوب برای ازدواج چه ویژگی هایی دارد

زن خوب برای ازدواج...

درتاریخ : آبا - ۲ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

میگرن و درمان آن

میگرن و درمان آن

درتاریخ : اسف - ۲۷ - ۱۳۹۱

بدون دیدگاه

راهکارهای درمان جوش صورت

راهکارهای درمان جوش صورت

درتاریخ : ارد - ۱۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

راهکارهای طبیعی برای از بین بردن خال های صورت

راهکارهای طبیعی برای از...

درتاریخ : مرد - ۱۰ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

۱۰ مکان مخوف و ترسناک دنیا

۱۰ مکان مخوف و...

درتاریخ : ارد - ۲ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

این قوانین را در مسافرت های خارجی به خاطر بسپارید

این قوانین را در...

درتاریخ : مهر - ۱ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

بیماری اگزوفتالمی و راه های پیشگیری و درمان

بیماری اگزوفتالمی و راه...

درتاریخ : تیر - ۹ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

طرز تهیه ۲ مینی تارت خوشمزه

طرز تهیه ۲ مینی...

درتاریخ : اسف - ۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه ۳ صبحانه خوشمزه و کم کالری

طرز تهیه ۳ صبحانه...

درتاریخ : مرد - ۲۳ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

بهترین و مناسب ترین دمای اتاق نوزاد

بهترین و مناسب ترین...

درتاریخ : مهر - ۶ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

در مورد تزریق بوتاکس بیشتر بدانیم

در مورد تزریق بوتاکس...

درتاریخ : ارد - ۵ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

دوپینگ ، اشتباهی در ورزشکاران

دوپینگ ، اشتباهی در...

درتاریخ : ارد - ۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

آیا اعتماد به نفس در کودکان ارثی است ؟

آیا اعتماد به نفس...

درتاریخ : خرد - ۲۹ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

سنجد و خواص بی نظیر آن

سنجد و خواص بی...

درتاریخ : خرد - ۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه