خراطی چوب هنر سنتی ایران

خراطی چوب هنر سنتی ایران

خراطی چوب هنر سنتی ایران :

خراطی شیوه‌ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتاً به وسیلهٔ دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان، گهواره، پایهٔ آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می‌شود.. خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوهٔ خراطی تهیه شده‌است.شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.

خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران است که از زمانهای قدیم در این مرز و بوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقی از کشور که چوب در آنجا بیشتر یافت می‌شود رایج است. در هنر خراطی اشیاء به صورت متقارن ساخته می‌شود اغلب از چوبهای نرم و اندکی مرطوب برای این کار استفاده می‌کنند. هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهریش ازدو بازوی فلزی تشکیل شده‌است که با قرار گرفتن ومحکم شدن حجم چوبی میان آنها، وبا چرخش چوب حول یک محور کار و با استفاده از میله‌های فلزی (مغار))هر کدام درایجاد فرو رفتگی یا خراشیدگی خاصی استفاده می‌شوند(بر حجم چوبی، شکل مورد نظر را ایجاد می‌نمایند

مناطقی از کشور که در آن ها صنعت خراطی رواج دارد عبارت است از:

۱ – شهرستان ایرانشهر از توابع استان سیستان و بلوچستان که تعدادی کارگاه در آنجا وجود دارد و مواد اولیه ی مصرفی آن را چوب کهور که در بمپور به فراوانی یافت می شود ، تشکیل می دهد.

۲ – در استان آذربایجان غربی و مرکز عمده ی خراطی شهرهای ارومیه و بخش بوکان از توابع شهرستان مهاباد می باشد.

۳ – در استان کردستان ، شهرهای سنندج و بانه و سقز از مراکز خراطی محسوب می شود.

۴ – در کرمان هم تعدادی کارگاه خراطی دایراست مخصوصاً‌ عده یی از عشایر در این منطقه با وسایل ساده و ابتدایی مبادرت به تولید انواع کالاهای چوبی می نمایند.

۵ – در شهرستان دزفول از استان خوزستان تعدادی کارگاه خراطی دایر و مشغول بکار است و جوب مورد مصرف دست اندرکاران آن نوعی چوب به نام جغ است که در باغات اطراف یافت می شود.

۶ – در شهرستان رشت نیز تعدادی کارگاه خراطی چوب با استفاده از چرخ خراطی به تولید گلدان،‌ کاسه و دیگر انواع محصولات چوبی مبادرت می نمایند.

۷ – در شهرهای ساری – چالوس – و ساقی کلایه تعدادی کارگاه خصوصی به تولید انواع شمعدان، گلدان، شکلات خوری و زیر سیگاری مشغولند و ضمناً پایه میز و مبل و غیره را خراطی می کنند.

۸ – در نطنز و حومه هم حدود ۱۰ کارگاه خراطی وجود دارد که تولیدات آن ها عمدتاً چوب میانه ی قلیان می باشد و چون دارای مصرف محلی نیست تماماً به تهران و قم به فروش می رسد و تنها در کارگاه این منطقه که هنوز به شیوه ی سنتی اداره می گردد با استفاده از چوب گردو و گلابی وسایلی از قبیل قندان و سایر ظروف مصرفی ساخته می‌شود.

ابزار کار صنعتگران:

شامل سوهان – چاقو – تیشه – مته ی دستی – چکش – گیره – سندان –اره – انبردست – چرخ سمباده  و … است .

در حال حاضر در کارگاه ها از دستگاه های خراطی برقی نیز استفاده می شود.

محصولاتی که حاصل کار صنعتگران می باشد به صورت عصا، عصای تعلیمی ، می قلیان ،‌ چوب سیگار،‌ تنه ی قلیان ، وردنه و سایر اشیاء خراطی شده تجلی می نماید.

مراحل تولید در کارگاههای خراطی به قرار ذیل می باشد:

۱ – انتخاب نوع چوب در ارتباط با کالای تولیدی
۲ – برش چوب به وسیله ی اره ی نواری و رنده به اندازه ی مورد نیاز شیئی که ساخت آن مورد نظر است.
۳ – بستن چوب بریده شده به دستگاه خراطی و گرد کردن آن و یا اصطلاحاً به صورت نیمه کاره درآوردن آن.
۴ – در این مرحله چنانچه تولید کالائی توخالی مورد نظر باشد، کار نیمه کاره را به وسیله سه نظام به دستگاه خراطی بسته و توی آنرا خالی می کنند.
۵ – مرحله پنجم تکمیل کار نیمه کاره و پرداخت قسمت خارجی آن توسط سمباده می باشد و بعد از آن محصول را کیلرکاری نموده و به بازار عرضه می کنند.
منابع تأمین چوب در کارگاههای خراطی بیشتر باغهای اطراف شهرها و یا جنگل می باشد.

در استان گیلان بیشتر کارهای تولیدی شامل انواع شکلات خوری، گلدان، قندان ، آجیل خوری ، عصا و …. می باشد.

تولیدات ارومیه بیشتر زاویه دار می باشد و اقسام شکلات خوری ، پایه آباژور و رحل قرآن و … را شامل می شود. دزفول کارهایش شبیه گیلان است و چیزهای دیگری مثل قلیان ، سرقلیان و مشابه آن تولید میشود. تولیدات کردستان نیز نقریباً شبیه ارومیه می باشد.

خراطی شیوه‌ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتاً به وسیلهٔ دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان، گهواره، پایهٔ آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می‌شود. خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوهٔ خراطی تهیه شده‌است.شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.

منبع : تبیان زنجان

همه درهم

دسته ها : هنر و سینما

ارسال یک پاسخ


آخرین مطالب ویژه

« تلگرام » چند میلیون کاربر ایرانی دارد؟

« تلگرام » چند...

درتاریخ : خرد - ۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

سپندارمذگان ، روز عشق ایرانی

سپندارمذگان ، روز عشق...

درتاریخ : بهم - ۲۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳ و سال اسب

لحظه تحویل سال ۱۳۹۳...

درتاریخ : بهم - ۱۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

تازه ترین نوشته ها

زومبا چیست و برای چه افرادی مناسب است ؟! | معرفی انواع زومبا

زومبا چیست و برای...

درتاریخ : آذر - ۲۷ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

خواص بی نظیر خرما ! | از فواید خرما چه میدانید ؟!

خواص بی نظیر خرما...

درتاریخ : آذر - ۲۶ - ۱۳۹۶

بدون دیدگاه

چای سیاه و خواص درمانی بی نظیر آن

چای سیاه و خواص...

درتاریخ : خرد - ۵ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

با بالا رفتن سن پوستی زیبا داشته باشید

با بالا رفتن سن...

درتاریخ : ارد - ۲۹ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

طرز تهیه کباب کوبیده و جوجه کباب سنتی خوشمزه

طرز تهیه کباب کوبیده...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

چرا غسل جنابت باید انجام بگیرد؟

چرا غسل جنابت باید...

درتاریخ : ارد - ۲۸ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تغذیه تکمیلی کودک چگونه باید باشد

تغذیه تکمیلی کودک چگونه...

درتاریخ : ارد - ۲۳ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

فواید پیاده روی بعد از شام چیست ؟

فواید پیاده روی بعد...

درتاریخ : ارد - ۲۰ - ۱۳۹۴

بدون دیدگاه

تبلیغات

  • نرم افزار تندخوانی و تقویت حافظه

مطالب پیشین همه در هم

آشنایی با رژیم سالم مدیترانه ای

آشنایی با رژیم سالم...

درتاریخ : مهر - ۹ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

دعا و اعمال روز یازدهم ماه مبارک رمضان

دعا و اعمال روز...

درتاریخ : تیر - ۲۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه ۳ صبحانه خوشمزه و کم کالری

طرز تهیه ۳ صبحانه...

درتاریخ : مرد - ۲۳ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

صبحانه خود را به خوردن میوه اختصاص دهید و لاغر شوید

صبحانه خود را به...

درتاریخ : مرد - ۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

اگر همسر شکاک دارید بخوانید!

اگر همسر شکاک دارید...

درتاریخ : مرد - ۱۶ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

همه چیز در مورد تاتو و خالکوبی

همه چیز در مورد...

درتاریخ : ارد - ۲۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

خوراکی های مناسب برای پوست های بدقلق

خوراکی های مناسب برای...

درتاریخ : مرد - ۲۲ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

از خواص گلابی چه می دانید

از خواص گلابی چه...

درتاریخ : مرد - ۶ - ۱۳۹۲

۲ دیدگاه

خواص کرفس و آب کرفس

خواص کرفس و آب...

درتاریخ : فرو - ۲۳ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه کوکوی خوشمزه گیلکی

طرز تهیه کوکوی خوشمزه...

درتاریخ : شهر - ۲۲ - ۱۳۹۲

یک دیدگاه

غذاهای تشدید کننده بوی عرق

غذاهای تشدید کننده بوی...

درتاریخ : شهر - ۱۳ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

طرز تهیه ماکارونی با هویج و پنیر

طرز تهیه ماکارونی با...

درتاریخ : مهر - ۳ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

ویژگی های بارز حضرت معصومه (س)

ویژگی های بارز حضرت...

درتاریخ : مهر - ۷ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه

سازمان تجارت جهانی WTO

سازمان تجارت جهانی WTO

درتاریخ : تیر - ۱۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

توصیه های مفید تغذیه ای در روزهای گرم تابستان

توصیه های مفید تغذیه...

درتاریخ : مرد - ۱۰ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

خواص کاهو و سکنجبین

خواص کاهو و سکنجبین

درتاریخ : ارد - ۱۸ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

درباره سیاه چاله ها بیشتر بدانیم

درباره سیاه چاله ها...

درتاریخ : اسف - ۲۶ - ۱۳۹۱

بدون دیدگاه

۹ ماده غذایی مفید برای پیشگیری از سرطان

۹ ماده غذایی مفید...

درتاریخ : تیر - ۶ - ۱۳۹۲

بدون دیدگاه

هنر منبت کاری

هنر منبت کاری

درتاریخ : ارد - ۴ - ۱۳۹۲

۲ دیدگاه

شبکه های اجتماعی و تاثیر آن بر طلاق

شبکه های اجتماعی و...

درتاریخ : شهر - ۳۱ - ۱۳۹۳

بدون دیدگاه